TEB KOBİ TV

Normal şartlarda tüccarların satmış oldukları mallar için fatura düzenlemeleri gerekiyor. Ancak bir de bu malların sevkine bağlı olarak sevk irsaliyesi gerekiyor. Geleneksel olarak fatura ve sevk irsaliyesi ayrı ayrı belgeler olarak kullanılmakla birlikte 1991 yılında maliye bakanlığı yayınlamış olduğu 211 sıra nolu vergi usul kanunu genel tebliği ile fatura ve irsaliyenin tek belgede birleştirilerek irsaliyeli fatura kullanılmasına müsaade etmiştir. 1991 yılının eylül ayında uygulanmaya başlayan irsaliyeli fatura uygulamasından yararlanmak isteyen mükelleflerin aynı zamanda hem faturayı hem irsaliyeyi aynı anda kullanmalarına müsaade edilmiyordu. Yani mükellef bir tercih yapmak durumundaydı. İrsaliyeli faturayı kullanacak veya fatura ve irsaliyeyi ayrı ayrı kullanacak.ancak uygulamada bu tabi büyük sıkıntılar yarattı. Örneğin: işveren sadece sattığı malla ilgili değil, kendi iş yerleri arasındaki mal sevklerinde de irsaliye düzenlemesi gerekiyor. Bu irsaliyelerin de faturaya bağlanması gerekmiyor. Ancak irsaliyeli faturayı tercih etmesi halinde bu sefer ayrı irsaliye kullanamayacağı için bu sıkıntılar oluşuyordu. Bu sıkıntıları gidermek amacıyla maliye bakanlığı 1994 yılının aralık ayında yayınlamış olduğu 232 sıra no.lu vergi usul kanunun genel tebliği ile bu sorunu çözdü ve mükelleflere aynı zamanda hem irsaliyeli faturayı hem de fatura ve irsaliyeyi ayrı ayrı kullanma imkanı sağladı. Dolayısıyla bugün için mükellefler hem irsaliyeli fatura, hem de fatura ve irsaliyeyi ayrı ayrı kullanabilmekteler. Satıcılar bazen alıcıları belli olmayan ve ne miktarda mal alacakları belli olmayan malları toplu sevk etmek suretiyle alıcıların iş yerlerinde teslim etmek üzere mal satışı mal teslimi yapabiliyorlar. Bu durumda hangi alıcının ne kadar mal alacağı başlangıç itibariyle belli olmadığı için burda belge düzeninin nasıl olacağı da uygulamada tereddüte düşülen konulardan bir tanesi. Maliye bakanlığı 173 no.lu vergi usul kanunu genel tebliği’nde bu konuya açıklık getirmiştir. Tebliğde yapılan açıklamalara göre alıcısı belli olmayan ve ne miktarda mal alacağı belli olmayan malların satıcının kendi aracıyla toplu olarak sevk edilmesi halinde, sevk edilen bu mallar için muhtelif müşteriler ibareli toplu sevk irsaliyesi düzenlemelerine imkan sağlamıştır. Bu tür sevkiyatlarda, yani muhtelif müşteriler olarak düzenlenen sevk irsaliyelerinde ayrıca, sevkiyatın yapıldığı aracın plaka numarasının, şöförünün veya araçta satış elemanı bulunuyorsa bu satış elemanının isminin yer alması gerekiyor. Bu şekilde sevk edilen malların alıcıya teslimi anında faturanın 7 günlük süreyi beklemeksizin o anda düzenlenmesi gerekiyor. Yani toplu sevk edilen maların alıcıya tesliminde ayrıca irsaliye düzenlenmesi, daha sonra 7 gün içerisinde fatura düzenlenmesi söz konusu değil. Ancak bunun bir tek istisnası var. Bu istisna da; faturaların şirket merkezinden bilgisayar ortamında bilgisayarla düzenleniyor olması halinde, faturanın teslim anında düzenlenmesi gerekmiyor. Bu durumda her bir alıcıya yapılan teslimle ilgili olarak ayrı bir irsaliye düzenlenmesi, bu irsaliyenin de muhtelif müşteriler ibareli irsaliyenin numarasına yer verilmesi ve bu irsaliyelerin de 7 günlük süreler içerisinde faturaya bağlanması gerekiyor. Bunun dışında toplu mal sevklerinde belge düzenlenmesi söz konusu değil.